Thukydides Tuzağı – Amerika ile Çin Savaşa Mahkûm Mu?

ABD Başkanı Donald Trump’ın bu yılın Mayıs ayında Çin’e yaptığı ziyaret sırasında, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping açılış konuşmasında şu soruyu ortaya attı: “Çin ve Amerika Birleşik Devletleri, ‘Thukydides Tuzağı’ olarak adlandırılan engeli aşarak büyük güç ilişkileri için yeni bir paradigma oluşturabilir mi?”
Söz konusu kavramın babası, bu kitabın yazarı Graham Allison’dı. Önce 2012’de Financial Times’da çıkan bir makalede, sonra da elinizdeki kitapta işleyip siyaset bilimi literatürüne kazandırdığı kavram, kimilerince tarih biliminin kurucusu olarak kabul edilen Thukydides’in Atina ile Sparta arasında cereyan eden Peloponnesos Savaşları’nı konu alan kitabındaki şu tespite dayanıyor: “Atina’nın yükselişi ve bunun Sparta’da yarattığı korku, savaşı kaçınılmaz kılmıştı.”
Bu tespiti son beş yüzyıldan seçilmiş 16 örnekle destekleyen ve bunların 12’sinin savaşla sonuçlandığını gösteren Allison’a göre, yükselen bir güç, hâkimiyeti elinde bulunduran bir gücü yerinden etme tehdidi oluşturunca, tehlike çanları çalmaya başlamış demektir. 21. yüzyılın ABD-Çin ilişkilerine Thukydides Tuzağı merceğinden bakan yazarın, verdiği örnekler üzerinden kurduğu tarihsel paralellikler ve çeşitli çatışma senaryoları aracılığıyla vardığı sonuç ise bir yanıyla ürkütücü, bir yanıyla “yine de bir çıkış var” dedirtiyor: “Çin ile ABD şu anda sonu savaşa çıkan bir çatışma hattına girmiş durumdalar; iki taraf da hiç kolay sayılamayacak sancılı adımları atmayı göze almadıkça, bu savaştan kurtulmanın yolu yok!”